Header Ads

Chóng Mặt

Monday, June 22, 2026 , ,

Lưu ý: Bài viết dưới đây là tổng hợp của nhiều bài viết có thể tìm thấy trên internet qua Google AI (Gemini) và chatGPT, và chỉ mang tính chất tham khảo mà thôi. Khi có quan tâm về sức khoẻ, xin quý vị vui lòng tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn và chẩn đoán.

Có thể nói chóng mặt là một cảm giác mà ai cũng đã từng trải qua. Chóng mặt là một triệu chứng phổ biến chứ không phải là một căn bệnh cụ thể. Tình trạng này có thể bao gồm nhiều cảm giác khác nhau; việc xác định loại chóng mặt mà bạn đang gặp phải là bước đầu tiên để tìm ra nguyên nhân.

1. Chóng mặt quay cuồng (Vertigo)
2. Cảm giác choáng váng, đầu óc lâng lâng (Lightheadedness)
3. Mất thăng bằng (Disequilibrium)
4. Chóng mặt không xác định (Nonspecific Dizziness)

1. Chóng mặt quay cuồng (Vertigo)

Loại chóng mặt này khiến bạn có cảm giác rằng bản thân bạn hoặc môi trường xung quanh đang xoay tròn hoặc di chuyển.

Các nguyên nhân phổ biến:
  • Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính: là một rối loạn tai trong phổ biến, gây ra các cơn chóng mặt (cảm giác xoay tròn) đột ngột và ngắn hạn, khởi phát do sự thay đổi tư thế đầu, chẳng hạn như khi xoay người trên giường, cúi xuống hoặc ngước nhìn lên. Bệnh có thể được điều trị hiệu quả bằng các thủ thuật vật lý trị liệu chuyên biệt.
  • Bệnh Ménière: đây là một rối loạn mãn tính ở bên trong tai, do sự tích tụ dịch lỏng, dẫn đến các cơn chóng mặt dữ dội và khó dự đoán, mất thính lực dao động, ù tai và cảm giác đầy tai. Mặc dù chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, các triệu chứng thường có thể được kiểm soát thông qua việc thay đổi chế độ ăn uống, dùng thuốc và vật lý trị liệu.
  • Viêm dây thần kinh tiền đình: Đây là tình trạng viêm dây thần kinh nối tai trong với não bộ. Bệnh gây ra các cơn chóng mặt kiểu xoay đột ngột và dữ dội, cảm giác chóng mặt mạnh, buồn nôn và mất thăng bằng, nhưng thường không ảnh hưởng đến thính giác. Bệnh thường khởi phát do nhiễm virus.
  • Chóng mặt liên quan đến đau nửa đầu (migraine): hiện được gọi chính thức là đau nửa đầu tiền đình (vestibular migraine - VM) – là một tình trạng thần kinh đặc trưng bởi các đợt chóng mặt kiểu xoay tròn, chóng mặt hoặc rối loạn thăng bằng tái phát, có liên quan đến tiền sử mắc chứng đau nửa đầu. Điều quan trọng cần lưu ý là đây là nguyên nhân phổ biến thứ hai gây ra chóng mặt kiểu xoay trên toàn thế giới, và các cơn chóng mặt có thể xảy ra mà không hề kèm theo cơn đau đầu thực sự.

Các triệu chứng điển hình:
  • Cảm giác xoay tròn
  • Buồn nôn và nôn
  • Tình trạng trở nên tồi tệ hơn khi cử động đầu
  • Mất thăng bằng

2. Cảm giác choáng váng 

Cảm thấy lảo đảo, choáng váng hoặc như sắp ngất xỉu.

Các nguyên nhân thường gặp:
  • Thiếu nước hay mất nước: thường xảy ra khi ở ngoài nắng quá lâu mà không uống nước
  • Bỏ bữa (đói, thiếu dinh dưỡng)
  • Đứng dậy quá nhanh: cảm giác này thường xảy ra vào buổi sáng khi vừa thức dậy.
  • Lo âu hoặc cơn hoảng loạn
  • Huyết áp thấp
  • Ảnh hưởng của một số loại thuốc: nên tham khảo với bác sĩ để được chẩn đoán rõ hơn.

3. Cảm giác mất thăng bằng

Cảm giác không vững hoặc mất thăng bằng khi đi lại.

Các nguyên nhân phổ biến:
  • Những thay đổi do lão hóa: đây cũng là lý do mà người lớn tuổi hay té ngã
  • Tổn thương thần kinh ở bàn chân
  • Các vấn đề về thị lực: Cặp mắt giúp chúng ta định hướng và định vị trí. Kém thị lực có thể khiến chúng ta có cảm giác mất thăng bằng.
  • Các bệnh lý liên quan đến thần kinh
  • Rối loạn tai trong (Inner ear disorders): đây gần như là nguyên nhân chính của chứng chóng mặt
    (Hình dưới: Phần màu xanh dương, bên trong tai, có nhiệm vụ giúp chúng ta giữ thăng bằng)


Ngoài trường hợp lão hoá, các nguyên nhân khác đều cần được chẩn đoán bởi bác sĩ chuyên khoa.

Một trong số những phương pháp phòng ngừa sự mất thăng bằng bởi lão hoá là các phương pháp thể dục cũng như Yoga và Taichi. Quý vị có thể tham khảo ở các bài đã đăng:

4. Chóng mặt không xác định

Ngoài ra còn có sự chóng mặt gây ra bởi các nguyên nhân khác như:

  • Căng thẳng
  • Mệt mỏi
  • Trầm cảm
  • Tác dụng phụ của thuốc

Tóm lại, cho dù có nhiều nguyên nhân khiến chúng ta cảm thấy chóng mặt, nếu bạn đột nhiên cảm thấy chóng mặt ngay lúc này:
  • Hãy ngồi hoặc nằm xuống ngay lập tức để tránh bị ngã và giúp máu lưu thông trở lại lên não.
  • Tập trung nhìn vào một vật cố định trong phòng; đừng nhắm mắt nếu bạn cảm thấy mọi thứ đang quay cuồng, vì việc quan sát bằng mắt có thể giúp não bộ định hướng lại.
  • Tránh cử động đột ngột hoặc quay đầu quá nhanh.
Như đã nói ở đầu bài, tuy chóng mặt là một triệu chứng phổ biến chứ không phải là một căn bệnh cụ thể, thế nhưng nếu bạn cảm thấy việc này xảy ra quá thường xuyên thì hãy nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. 

Hãy nhớ rằng:

Sức khỏe là trên hết. Không có sức khỏe là xem như không có gì cả.


Bùi Phạm Thành


No comments

Subscribe to: Post Comments ( Atom )
Powered by Blogger.