Công Án Thiền 85 - Túp Lều Nhỏ Của Nam Tuyền

Túp lều nhỏ của Nam Tuyền

Dựng lên để ở bên trên núi này.

Chuyện rằng hôm ấy một ngày

Có nhà sư lạ nơi này ghé qua.

Nam Tuyền chào đón ông ta

Rằng “Tự nhiên ở như nhà của ông

Tôi phải làm việc ngoài đồng

Bữa trưa nấu nướng tự ông hãy làm

Có dư thì xin ông mang

Cho tôi một ít ngoài đàng ruộng kia."

Đến chiều Nam Tuyền trở về

Vừa mệt vừa đói bởi vì chưa ăn

Nhà sư lạ sau khi ăn

Nồi niêu đập vỡ thức ăn chẳng còn 

Đang nằm yên giấc thật ngon

Nam Tuyền mệt mỏi ghé nằm một bên

Nhà sư lạ liền đứng lên

Không nói một tiếng và liền đi ngay.

Nhiều năm sau kể chuyện này

Ông vẫn nhớ rõ những ngày năm xưa.

Sống tự do như thiền sư

Ngay cả tài sản riêng tư chẳng nhiều

Túp lều, cái bát, nồi niêu

Còn đó hay mất cũng đều là không.

Vị sư lạ thử thách ông

Xem có vướng mắc gì trong đời thiền

Mới hay thiền sư Nam Tuyền

Một người giác ngộ danh truyền mãi sau.

Bùi Phạm Thành

Ngày 17 tháng 2 năm 2023

---

85. Túp Lều Nhỏ Của Nam Tuyền

Một ngày nọ, khi Nam Tuyền (Nam Tuyền Phổ Nguyên, 南泉普願, 748-835) sống trong một túp lều nhỏ trên núi, một nhà sư lạ mặt đã đến thăm ông khi ông đang sửa soạn đi làm việc ngoài đồng. Nam Tuyền chào đón nhà sư, nói: "Xin ông hãy tự nhiên như ở nhà. Nấu bất cứ thứ gì ông thích cho bữa trưa, và sau đó mang một số thức ăn thừa cho tôi ở ngoài đồng."

Nam Tuyền làm việc chăm chỉ cho đến tối và về nhà rất đói.

Nhà sư lạ đã nấu và ăn một bữa, sau đó vứt bỏ tất cả thực phẩm dự trữ và đập vỡ tất cả nồi niêu!

Nam Tuyền thấy ông ta đang ngủ yên bình trong túp lều trống rỗng. Khi Nam Tuyền duỗi cơ thể mệt mỏi của mình xuống bên cạnh nhà sư lạ mặt, nhà sư đứng dậy và bỏ đi.

Nhiều năm sau, Nam Tuyền kể lại câu chuyện này cho các học trò của ông và đưa ra nhận xét: "Ông ấy thật là một nhà sư tốt. Đến nay tôi vẫn còn nhớ ông ta."

Một thiền sư sống một cuộc đời rất đơn giản, yên tĩnh và tự tại. Khi Nam Tuyền sống trong túp lều trên núi, một nhà sư lạ đến thách thức cuộc sống thiền định của ông ta.

Ngay cả tự do cũng không tự do nếu người ta gắn bó với nó. Thật dễ dàng để giải phóng bản thân khỏi sự nhỏ nhen của con người. Nhưng nếu không biết điều đó, chúng ta có thể trở nên gắn bó với Pháp, Niết bàn, nghèo khó và các hình thức "thiện" khác.

Vị sư đến thăm nấu ăn, ngủ nghỉ như trong túp lều của ông. Không có hình thức, không có giả vờ. Cả thế giới thuộc về ông ta. Và ông ta cũng đập vỡ tất cả các vật dụng - dụng cụ của thiền định, Niết bàn, sự nghèo khó.

Nam Tuyền thực sự hiểu thế giới của vô chấp, và ông ta không bao giờ quên sự viếng thăm kỳ lạ của nhà sư đó.

Nguyên tác: Quyển 3 - Không Vướng Mắc

Soạn giả: Thiền sư Gyomay M. Kubose

Cảm nghĩ:

Trong đời sống, có thể nói, hầu hết con người đều không thoát khỏi sự vướng mắc, về cả hai phương diện: vật chất và tinh thần. Nguyên nhân của vướng mắc là lòng tham, một trong ba điều độc hại mà con người tiêm nhiễm trong đời sống xã hội. Thiền khuyên con người nên tu thân, luyện trí để vượt qua vướng mắc, mà nhà Phật gọi là buông bỏ hay buông xả.

“Túp lều nhỏ của Nam Tuyền”, là một công án thiền cho chúng ta thấy các vị thiền sư thường học hỏi và thách thức nhau về sự hiểu biết về thiền, và nhiều chuyện đã được ghi chép lại, gọi là công án, để đời sau chiêm nghiệm. Sự hiểu biết hay diễn giảng ra sao thì tuỳ tâm ý của cá nhân, không có đúng hay sai, vì “tất cả đều nhất.”

Bùi Phạm Thành

Ngày 9 tháng 1 năm 2026

---

85. Nansen's Little Hut

One day, while Nansen was living in a little hut in the mountains, a strange monk visited him as Nansen was leaving for his work in the fields. Nansen welcomed the monk, saying, "Please make yourself at home. Cook anything you like for your lunch, and then bring some of the leftover food to me along the road heading to my work place." 

Nansen worked hard until evening and came home very hungry. 

The stranger had cooked and eaten a meal, then thrown away all other provisions and broken all the utensils! 

Nansen found him sleeping peacefully in the now empty hut. When Nansen stretched his own tired body down beside the strange monk, the monk got up and went away. 

Years later Nansen told this story to his students and commented, "He was such a good monk. I miss him even today."

A Zen monk lives a very simple, quiet, and free life. When Nansen lived in the mountain hut, a strange monk came to challenge his Zen life.

Even freedom is not free if one is attached to it. It is rather easy to free oneself from human pettiness. But without knowing it we can become attached to Dharma, Nirvana, poverty, and other forms of "goodness."

The visiting monk cooked, ate, and slept as if in his own hut. There was no formality, no pretension. The whole world belonged to him. And he broke all the utensils, too—the utensils of meditation, Nirvana, poverty.

Nansen really understood the world of non-attachment, and he never forgot the strange, visiting monk for it.