Công Án Thiền 95 - Thân Phật

Đức Phật giảng kinh Niết Bàn

Chắp tay trước ngực nói cùng chư tăng

“Quý vị xin hãy chú tâm

Quan sát cẩn thận tấm thân ta này

Nếu nói tấm thân này đây

Nhập hay không nhập vào ngay Niết Bàn

Có, Không cứ thế luận bàn

Vướng vào khái niệm thế gian nơi này

Lẩn quẩn trong ý niệm này

Thì ta đây chẳng là thầy các ngươi.”

Tam thân của một con người

Pháp thân là ở cõi đời trần gian

Báo Thân cứu rỗi nhân gian

Hoá thân mới nhập Niết Bàn mà thôi.

Như A Di Đà ấy thôi

“Phật" nhiều ý nghĩa người đời nên hay

Vướng một trong những ý này

Là thiếu hiểu biết là người vô minh.

Bùi Phạm Thành

Ngày 5 tháng 3 năm 2023

---

95. Thân Phật

Khi Đức Phật giảng kinh Niết Bàn, ngài chắp tay trước ngực nói rằng: “Quý vị hãy quan sát thân ta cẩn thận, nếu không sau này sẽ hối tiếc. Nếu quý vị nói Phật nhập niết bàn, thì quý vị không phải là đệ tử của ta, nếu quý vị nói Phật không nhập niết bàn, quý không phải là đệ tử của ta.”

Công án này cắt đứt sự vướng mắc vào lời nói, một nguyên nhân gây ra nhiều rắc rối trong đời sống. Nếu nói “có” thì ta gắn bó với “là”; nếu nói, "không có," thì ta gắn liền với "không phải là"

Nếu một người nói, "anh ta xấu", chúng ta đánh giá anh ta luôn luôn xấu. Ngược lại, "cô ấy tốt" không có nghĩa là cô ấy luôn luôn tốt. Thời gian và hoàn cảnh thay đổi, và những lời cũ không áp dụng cho các trường hợp sau.

Phật có nhập diệt hay không chỉ là lời nói. Đó là một cuộc thảo luận vô ích. Parinirvana (Bát-niết-bàn, 般涅槃) có nghĩa là cõi Niết Bàn hoàn toàn, hay hoàn hảo, sau cái cái chết của thể xác.

Theo triết học Phật giáo, bất kỳ ai cũng có thể đạt được Niết Bàn, nhưng chừng nào người ta còn thân xác vật chất này, vẫn còn một số tàn dư của yếu tố con người, và đó không phải là Niết Bàn trọn vẹn hay hoàn hảo. Bát-niết-bàn chỉ đạt được khi một người đã chết. Vì vậy, người ta nói rằng khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni qua đời, ông đã nhập Niết Bàn.

Khoảng thế kỷ thứ tư sau Công nguyên, Phật giáo Đại thừa bắt đầu phát triển học thuyết Tam Thân (Tri Kaya) để giải thích mối quan hệ của “Đức Phật” với con người.

Đức Phật là Đấng Tuyệt đối. Đức Phật cũng là một lý tưởng và một tiềm năng. Đức Phật cũng là một con người đang sống, đang thở, không chỉ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, mà tất cả những người đã giác ngộ hay chưa giác ngộ.

Tam Thân là:

Pháp Thân: không hình dạng, màu sắc, là thực tại tuyệt đối.

Báo Thân: là lý tưởng, như Phật A Di Đà.

Hoá Thân: là xác thân Phật, như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Đức Phật Pháp Thân không bao giờ nhập Niết Bàn; Đức Phật Hóa Thân nhập Niết Bàn.

Trong công án này, chữ “Phật” có nhiều ý nghĩa khác nhau, và ai vướng mắc vào bất kỳ ý nghĩa nào trong số đó đều chứng tỏ là người thiếu hiểu biết mà thôi.

Nguyên tác: Quyển 3 - Không Vướng Mắc

Soạn giả: Thiền sư Gyomay M. Kubose

95. Buddha's Body

When the Buddha was preaching the Nirvana Sutra, he passed the palm of his hand over his chest, saying, "You should observe my body thoroughly, otherwise you will regret it later. If you say, 'Buddha enters Parinirvana,' you are not my disciple. If you say, 'Buddha does not enter Parinirvana,' you are not my disciple."

This koan cuts away attachment to words, a cause of great trouble in life. If it is said, "there is" we attach to the "is"; if it is said, "there is not," we attach to the "is not"

If one says, "he is bad," we judge him as always bad. Conversely, "she is kind," does not mean she is necessarily always kind. Time and the situation change, and former words do not apply to latter cases. 

Whether the Buddha goes into Parinirvana (commonly used to refer to nirvana-after-death, which occurs upon the death of someone who has attained nirvana during their lifetime, 般涅槃) or not is simply words. It is a useless discussion. Parinirvana means the complete, or perfect Nirvana, that is, physical death.

According to Buddhist philosophy, Nirvana can be attained by anyone, but as long as one has this physical body, there is some residue of the human element, and it is not complete, or perfect Nirvana. Parinirvana is attained only when one dies. So it is said that when Gautama Buddha died, he entered Parinirvana.

About the fourth century, a.d., Mahayana Buddhism began to develop the doctrine of Tri Kaya to explain the relationship of "Buddha" to man. 

Buddha is the Absolute. Buddha is also an ideal and a potential. Buddha is also a living, breathing human being, not only the Gautama Buddha, but all enlightened ones (and unenlightened ones) as well. 

The Tri Kaya are: 

1) Dharma Kaya (formless, colorless, absolute reality); 

2) Sambhoga Kaya (the ideal, such as expressed by Amida, the Buddha of infinite love and compassion); and 

3) Nirmana Kaya (the actual, physical Buddha, such as the historical Gautama Buddha). 

The Buddha of Dharma Kaya never enters Parinirvana; the Buddha of Nirmana Kaya does enter Parinirvana.

In this koan "Buddha" has different meanings, and one who attaches to any of them lacks true understanding.