Truyện Ngụ Ngôn 165 - Một Cách Giải Quyết Tranh Chấp

Chuyện kể hai con mèo kia

Trộm được pho-mát nhưng chia thế nào?

Bèn mời Khỉ đến xem sao

Khỉ làm thẩm phán thế nào cũng xong.

Được mời, Khỉ vội bằng lòng

Thông minh sẵn có, nên không ngại ngùng.

Khỉ đem ra một bàn cân

Chia phô-mai để hai phần mỗi bên.

Xem ra bàn cân bị nghiêng

Khỉ cắn một miếng phía bên nghiêng về.

Bàn cân lại nghiêng bên kia,

Khỉ lại tiếp tục cắn về phía nghiêng.

Cứ thế, tiếp tục, liền liền

Nhưng mà cân vẫn cứ nghiêng, chẳng bằng.

Thấy vậy hai Mèo kêu rằng

“Cái phần còn lại, chẳng cần cân đo

Cứ chia hai phần ngay cho

Hơn, kém, gì nữa chẳng so đo gì.”

Khỉ rằng: “Luật pháp đã ghi

Giải quyết thỏa đáng, vội gì phải nhanh.

Miếng này, nói cùng hai anh

Là tiền công phải để dành cho tôi.”

Bỏ miệng miếng cuối xong rồi

Khỉ nghiêm nghị bảo giờ thôi tan toà.

Bùi Phạm Thành

Ngày 10 tháng 11 năm 2025

Ghi chú: Đây là một câu chuyện ngụ ngôn được kể với nhiều phiên bản cùng các nhân vật khác nhau. Nhưng tựu trung thì cùng là một cốt truyện: Có sự tranh chấp giữa hai nhân vật, và nhân vật thứ ba đứng ra phân giải, với kết cuộc là kẻ thứ ba hưởng lợi, và hai kẻ tranh chấp đều trắng tay.

---

A Matter of Arbitration

By Aesop

Two Cats, having stolen some cheese, could not agree about dividing the prize.  In order, therefore, to settle the dispute, they consented to refer the matter to a Monkey.

The proposed Arbitrator very readily accepted the office, and, producing a balance, put a part into each scale.  "Let me see," said he, "aye--this lump outweighs the other"; and immediately bit off a considerable piece in order to reduce it, he observed, to an equilibrium.  The opposite scale was now heavier, which afforded our conscientious judge a reason for a second mouthful.

"Hold, hold," said the two Cats, who began to be alarmed for the event, "give us our shares and we are satisfied."  "If you are satisfied," returned the Monkey, "justice is not; a cause of this intricate nature is by no means so soon determined."  Upon which he continued to nibble first one piece then the other, till the poor Cats, seeing their cheese rapidly diminishing, entreated to give himself no further trouble, but to deliver to them what remained.

"Not so fast, I beseech ye, friends," replied the Monkey; "we owe justice to ourselves as well as to you.  What remains is due to me in right of my office."

Thus saying, he crammed the whole into his mouth, and with great gravity dismissed the court.

---

Một Cách Giải Quyết Tranh Chấp

Hai con Mèo, sau khi trộm được một miếng pho mát, đã không thể đồng ý về việc chia phần thưởng. Vì vậy, để giải quyết tranh chấp, chúng đồng ý giao vấn đề cho một con Khỉ.

Vị Trọng Tài Khỉ được đề cử rất sẵn lòng nhận lời, và lấy ra một cái cân, đặt mỗi phần vào mỗi bên đĩa cân. "Để tôi xem nào," nó nói, "vâng - cục này nặng hơn cục kia"; và nó lập tức cắn một miếng khá lớn để cân lại, để xem có bằng nhau hay chưa. Thế nhưng, cái đĩa cân bên kia giờ đã nặng hơn, điều này cho vị thẩm phán tận tâm của chúng ta lý do để ăn thêm một miếng của bên nặng hơn.

"Khoan đã, khoan đã," hai con Mèo nói, bắt đầu lo lắng về sự việc này, "hãy chia phần cho chúng tôi và chúng tôi sẽ hài lòng." 

"Nếu hai anh hài lòng," con Khỉ đáp lại, "thì công lý không tồn tại; một vụ việc phức tạp như thế này không thể được giải quyết một cách nhanh chóng như vậy." 

Sau đó, nó tiếp tục gặm hết miếng này đến miếng khác, cho đến khi những chú Mèo tội nghiệp, thấy miếng pho mát của mình đang cạn dần, van nài đừng làm thêm gì nữa, mà hãy đưa cho chúng phần còn lại.

"Đừng vội thế, hai bạn ạ," Khỉ đáp; "chúng tôi nợ công lý cho chính mình cũng như cho các bạn. Phần còn lại là lệ phí cho tôi, cho đúng với chức vụ."

Nói xong, Khỉ nhét miếng pho mát cuối cùng vào miệng, và với vẻ nghiêm nghị, tuyên bố giải tán phiên tòa.