Sức Khỏe Bị Ảnh Hưởng Gì Khi Không Thể Đứng Trên Một Chân

Nếu mỗi buổi sáng, khi vừa thức dậy, bạn cảm thấy choáng váng, mất thăng bằng như bị say sóng, thì bài viết sau đây sẽ là một tham khảo hữu ích cho bạn.

Khi nói đến chuyện tuổi tác, có rất nhiều yếu tố giúp bạn sống một cuộc đời trọn vẹn và khỏe mạnh — những yếu tố này không chỉ dừng lại ở việc tập thể dục và ăn rau xanh (mặc dù đó cũng là một phần quan trọng), mà còn bao gồm: sức khỏe thể chất, sự kết nối cảm xúc (emotional connection) và sự hỗ trợ về mặt tinh thần. Những yếu tố này kết hợp lại với nhau để giúp bạn sống một cuộc đời ý nghĩa, tràn đầy sức sống và lành mạnh.

Theo tài liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), cứ bốn người trên 65 tuổi thì có một người bị té ngã mỗi năm; và rất nhiều trong số họ cần phải nhập viện, hay cần được chăm sóc y tế thường xuyên, hoặc buộc phải thay đổi lối sống do những chấn thương gặp phải.

“Một trong những vấn đề lớn nhất mà chúng tôi—những bác sĩ thuộc ngành lão khoa—lo ngại ở người cao tuổi chính là tình trạng té ngã, bởi lẽ chúng có thể gây ra rất nhiều chấn thương,” Tiến sĩ Maureen Dale, Phó Giáo sư chuyên ngành Lão khoa tại Trường Y Khoa thuộc Đại học North Carolina ở Chapel Hill, cho biết.

Bà nói thêm rằng té ngã có thể dẫn đến gãy xương hông, gãy xương cột sống hoặc những chấn thương nghiêm trọng hơn—tất cả đều có thể ảnh hưởng to lớn đến đời sống sinh hoạt thường ngày của người cao tuổi. “Do đó, việc phòng ngừa té ngã đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với các bệnh nhân của chúng tôi khi họ bước vào độ tuổi xế chiều; và một trong những phương pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa té ngã chính là bảo đảm rằng người bệnh duy trì được khả năng giữ thăng bằng tốt.”

"Điều này đặc biệt quan trọng đối với những phụ nữ đã mãn kinh—những người có thể bị mật độ xương thấp (low bone density)," Tiến sĩ James F. Wyss, một chuyên gia vật lý trị liệu chuyên về cột sống và y khoa thể thao tại Bệnh viện Phẫu thuật Chuyên khoa (Hospital for Special Surgery) ở New York, cho biết.

"Trong nhiều trường hợp, trọng tâm của việc phòng ngừa gãy xương thường chỉ xoay quanh vấn đề mật độ xương và tập luyện tăng cường sức mạnh. Tuy nhiên, phương pháp hữu hiệu nhất để ngăn ngừa gãy xương chính là tránh bị té ngã," ông Wyss chia sẻ. "Tất nhiên, thật tuyệt vời nếu bạn có thể giúp xương chắc khỏe hơn qua việc tập luyện sức mạnh hoặc dùng thuốc; nhưng nếu bạn không bị té ngã, thì bạn đã loại bỏ hoàn toàn nguy cơ gãy xương."

Việc có thể giữ thăng bằng trong vài giây là điều bình thường, nhưng các nghiên cứu cho thấy người trưởng thành nên có khả năng giữ thăng bằng lâu hơn. Dưới đây là những điều bạn cần biết.

Bạn cần có khả năng giữ thăng bằng trên một chân trong ít nhất 10 giây.

“Mọi người cần có khả năng đứng trên một chân trong khoảng 10 giây và giữ vững thăng bằng,” Tiến sĩ Maureen Dale cho biết. “Nếu không thể làm được điều đó, họ nên tham khảo với bác sĩ của mình để cùng cân nhắc các phương pháp thích hợp để tăng cường khả năng giữ thăng bằng.”

Janice McGrail — một chuyên gia vật lý trị liệu tại Trung tâm Phục hồi khả năng Spaulding thuộc hệ thống Mass General Brigham — cho biết: Mặc dù mục tiêu đặt ra là 10 giây, nhưng bạn giữ thăng bằng được càng lâu — thậm chí lên tới 30 giây — thì càng tốt.

Việc không thể giữ thăng bằng trong 10 giây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Theo Tiến sĩ James F. Wyss, các nghiên cứu cho thấy nếu bạn không thể giữ thăng bằng trong 10 giây, bạn sẽ có nguy cơ bị té ngã cao hơn. Và nếu bạn không thể giữ thăng bằng dù chỉ trong 5 giây, nguy cơ té ngã của bạn thậm chí còn cao hơn nữa.

Việc không thể đứng vững trên một chân cũng có thể là dấu hiệu của các vấn đề y tế khác.

“Đôi khi, đơn giản là mọi người gặp chút yếu kém ở bắp chân, và cần thực hiện một chương trình tập luyện hoặc vật lý trị liệu tập trung vào việc tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ bắp chính và của chân—những nhóm cơ bắp này hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng của chúng ta,” Tiến sĩ Maureen Dale cho biết.

Ông cho biết thêm rằng một số tình trạng thiếu hụt vitamin, như B12, cũng có thể là nguyên nhân.

“Và đôi khi, chúng tôi nhận thấy rằng bệnh nhân gặp phải những thay đổi về cảm giác—cụ thể là cảm giác ở bàn chân và bắp chân bị suy giảm—điều này cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng của họ.”

Bác sĩ có thể giúp bạn xác định nguyên nhân gây ra các vấn đề về thăng bằng, đồng thời phối hợp cùng bạn để tìm ra giải pháp—chẳng hạn như tập trung vào việc tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ bắp ở chân và cơ bắp căn bản khác, vốn đóng vai trò yểm trợ khả năng giữ thăng bằng của cơ thể,” ông Dale cho biết.

Ông giải thích thêm: "Có rất nhiều điều chúng ta có thể làm để yểm trợ và thúc đẩy sự duy trì thăng bằng một cách lành mạnh ở mỗi người. Chính vì vậy, điểm khởi đầu thực sự chính là việc tham khảo với bác sĩ của bạn."

Có nhiều cách để luyện tập giữ thăng bằng một cách an toàn ngay tại nhà, cũng như những phương pháp giúp bạn ưu tiên việc này suốt đời.

Việc bắt đầu rèn luyện khả năng giữ thăng bằng rất đơn giản — miễn là bác sĩ của bạn xác nhận rằng việc này an toàn đối với bạn.

Theo McGrail, bạn có thể bắt đầu bằng cách ghép các bài tập giữ thăng bằng vào những thói quen sinh hoạt hàng ngày — chẳng hạn như đứng trên một chân trong lúc đánh răng, hoặc khi đang chờ hâm nóng bữa trưa trong lò vi sóng.

Tùy thuộc vào cảm giác thăng bằng của bạn, bạn cũng có thể thử đứng với một chân đặt trước chân kia, giống như khi đang đi trên xà thăng bằng vậy.

Điều quan trọng là phải thực hành việc này một cách an toàn để tránh bị té ngã.

“Khi hướng dẫn ai đó một bài tập giữ thăng bằng để thực hiện tại nhà, tôi luôn khuyên họ nên đứng tựa vào bàn bếp (khi đang hâm nóng thức ăn bằng lò vi sóng) hoặc đứng bên bồn rửa mặt khi đang đánh răng... để phía trước luôn có sẵn một điểm tựa mà họ có thể bám vào khi cần thiết,” ông McGrail chia sẻ. Ông cũng nói thêm rằng bạn nên đặt sẵn một chiếc ghế ở phía sau lưng; nhờ đó, nếu chẳng may bị ngã ngửa ra sau, bạn “có thể ngồi ngay xuống ghế thay vì bị ngã bệt xuống sàn nhà.”

Ông Wyss cho biết: Nếu bạn chưa sẵn sàng thử đứng trên một chân, bạn có thể bắt đầu rèn luyện khả năng giữ thăng bằng bằng cách đi lại trên đầu ngón chân hoặc gót chân quanh nhà.

Ông Wyss cũng gợi ý rằng những người có thể dễ dàng giữ thăng bằng trên một chân trong lúc đánh răng hoặc hâm nóng thức ăn bằng lò vi sóng có thể nâng cao mức độ thử thách bằng cách ghép các bài tập thăng bằng vào việc luyện tập thường xuyên của mình—chẳng hạn như thực hiện động tác gập tay cầm tạ (bicep curls) trong khi đang đứng trên một chân.

Theo ông Dale, việc tập thể dục đều đặn ba lần mỗi tuần cũng là một phương pháp hữu hiệu để cải thiện và duy trì khả năng giữ thăng bằng của bạn. Ngoài ra, các bộ môn như thái cực quyền (tai chi), yoga và một chương trình vật lý trị liệu có tên gọi Otago cũng đã được chứng minh là giúp tăng cường khả năng giữ thăng bằng.

"Không bao giờ là quá muộn để rèn luyện khả năng giữ thăng bằng," McGrail nhấn mạnh. "Chỉ cần bạn vẫn còn đứng dậy và vận động được, bạn hoàn toàn có thể thực hiện những bước nhỏ để cải thiện khả năng này."

Nếu cần sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu, hãy chủ động liên hệ; họ có thể giúp bạn lập một chương trình rèn luyện thăng bằng an toàn và thích hợp. Ông Dale cho biết thêm: "Ngay cả khi bạn chưa đến độ tuổi phải quá bận tâm về vấn đề thăng bằng, việc thăm khám bác sĩ định kỳ và kiểm soát các bệnh mãn tính—vốn có thể dẫn đến những vấn đề về thăng bằng trong tương lai—vẫn là điều vô cùng quan trọng.

Việc bảo đảm kiểm soát bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch và các bệnh lý mạch máu là những điều thiết yếu giúp chúng ta duy trì sức khỏe ở hiện tại, cũng như giữ gìn sự khỏe mạnh và khả năng thăng bằng tốt trong tương lai.”

Bùi Phạm Thành

(Đặc San Lâm Viên)

Nguyên bản:

Struggling To Balance On One Leg? Here’s What It Could Say About Your Health

by Jillian Wilson

https://health.yahoo.com/wellness/healthy-aging/mobility/articles/struggling-balance-one-leg-could-110017909.html