Công Án Thiền 104 - Hạt Bụi Tam Muội

Thiền sinh hỏi Vân Môn rằng:

“Hạt bụi Tam Muội ấy rằng nghĩa chi?”

Vân Môn nói: "Chẳng khác gì

Cơm ở trong bát, nước thì thùng kia."

Vũ trụ, hạt bụi khác chi

Đều là thực tế có gì khác nhau?

Định Thiền để hiểu thâm sâu

Vạn vật vũ trụ có đâu khác gì

Một đời hãy sống trọn đi

Rồi thành hạt bụi bay về cõi không.

Bùi Phạm Thành

Ngày 31 tháng 3 năm 2023

Cảm nghĩ sau khi viết bài “Hạt Bụi Tam Muội":

Không nhớ rằng tôi đã đọc ở đâu, và từ bao giờ, câu ví von “Trong hạt sương buổi sớm có chứa cả một bầu trời." Câu nói thật hay về cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Giọt nước phản chiếu bầu trời xanh tươi của một buổi bình minh, như lòng người chứa đầy an vui của ngày mới. Mỗi người chỉ có một đời để sống, hãy sống cho trọn vẹn từng ngày, nếu không thể làm đẹp thêm cho đời sống, cho con người, thì cũng đừng tạo nên những điều xấu, tai hại.

Sáng nhìn tia nắng bình minh

Nghe chim ríu rít trên cành hát vang

Trong tâm chợt thấy nhẹ nhàng

Hít vào lồng ngực muôn ngàn niềm vui

Mỗi người chỉ có một đời

Sống cho trọn vẹn là người thiện tâm

Mai sau hoá kiếp bụi trần

Tung bay theo gió chẳng ngần ngại chi.

Bùi Phạm Thành

Ngày 31 tháng 3 năm 2023

Chú thích: Hình minh hoạ cho câu chuyện thiền được tạo bởi ChatGPT

---

104. Hạt Bụi Tam Muội

Một thiền sinh hỏi Vân Môn:

Hạt bụi tam muội là gì?

Vân Môn đáp:

Trong bát là cơm, trong thùng là nước.

Kinh Hoa Nghiêm có nói đến bụi tam muội. Tam muội là sự tập trung sâu sắc (định). Trong định chân chính (đại định -  trạng thái cao nhất của Bát Chánh Đạo), nhiều thế giới được hiện ra trong một hạt bụi; một hạt bụi chứa cả vũ trụ. Nó tương tự như lý thuyết về thế giới vi mô của Leibniz. 

Vân Môn chỉ trả lời đơn giản: "Trong bát là gạo, trong thùng là nước." Đó là một vấn đề của thực tế. Một hạt bụi chứa cả vũ trụ nếu chúng ta có định tâm chân chính thì sẽ nhận ra.

Nếu hướng nội, toàn thế giới, toàn vũ trụ đều ở trong chính mình. Một hạt bụi hay một con người hay một đóa hồng, có gì khác biệt đâu? Thực tế là như nhau.

Nguyên tác: Quyển 3 - Không Vướng Mắc (Đây là bài cuối của quyển này)

Soạn giả: Thiền sư Gyomay M. Kubose

104. Dust-Speck Samadhi

Unmon was asked by a monk, “What is the dust-speck samadhi?”

Unmon replied, “Inside the bowl is rice; inside the pail is water.”

The dust-speck samadhi is illustrated in the Avatamsaka Sutra. is a deep concentration. In true samadhi numerous worlds are revealed in a speck of dust; a speck of dust contains the whole universe. It is similar to Leibniz's theory of microcosm (1646 – 1716).

Unmon simply replied, "Inside the bowl is rice; inside the pail is water." It is a matter of fact. A speck of dust contains the whole universe if we have the samadhi to see it.

If one looks within, the whole world, the whole universe is in one's self. A speck of dust or a person or a rose - what is the difference? The reality is the same.