Công Án Thiền 145 - Cuộc Sống Hàng Ngày Là Đạo

Triệu Châu hỏi Nam Tuyền rằng:

“Đạo là gì đó tôi hằng chưa thông."

Nam Tuyền mới trả lời rằng:

“Đạo là đời sống ta cùng trải qua."

Hỏi rằng: “Như thế nghĩa là

Có thể học được cho ra ngọn ngành."

Đáp: “Càng cố gắng học hành

Không đạt được Đạo mà thành cách xa."

Hỏi: “Không học được vậy là

Làm sao hiểu được Đạo là gì đây." 

Đáp: “Đạo trên các điều này

Nhận thức, vô thức người bày đặt ra

Đạo là niềm tin trong ta

Không gọi thế nọ hay là thế kia

Là đường đời, không phân chia

Con đường duy nhất hướng về Phật tâm.”

Bùi Phạm Thành

Ngày 11 tháng 8 năm 2023

---

145. Cuộc Sống Hàng Ngày Là Đạo

Triệu Châu hỏi Nam Tuyền:

Đạo là gì?

Nam Tuyền trả lời:

Cuộc sống hàng ngày là Đạo.

Triệu Châu lại hỏi 

Nó có thể học được không?

Nam Tuyền trả lời:

Nếu ông càng cố gắng học, thì ông sẽ càng xa Đạo.

Triệu Châu hỏi: 

Nếu không học thì làm sao hiểu được Đạo?

Nam Tuyền nói: 

Đạo không thuộc thế giới của nhận thức hay vô thức. Nhận thức là ảo tưởng và vô thức là vô nghĩa. Nếu ông muốn đạt được Đạo thực sự trong niềm tin, thì hãy đặt mình vào tự do giống như bầu trời. Ông không thể gọi Đạo là tốt hay không tốt.

Đây không hẳn là một công án; nó giải thích một ý tưởng trung tâm, căn bản, của triết học Đông phương, đặc biệt là trong thiền Phật giáo. Suy cho cùng, Thiền là tìm Đạo và đi theo Đạo. Điều khó khăn là Cái khó là phải tìm đường, nhưng đường tìm không phải là đường chân chính. Nam Tuyền giải thích rằng Đạo không thuộc về những học giả biết về nó, cũng không thuộc về kẻ dốt nát sống với nó nhưng không biết gì về nó. Đạo không bao giờ đạt được bằng cách tìm kiếm một cách tương đối. Đạo là tuyệt đối, vượt khỏi thế giới tương đối của sự so sánh và giải thích. Đạo là đời sống. Đạo là phổ quát, khi một người sống theo Đạo, thì đó là con đường duy nhất của riêng người ấy.

145. Everyday Life Is the Way

Joshu asked Nansen, "What is the Way?" Nansen said, "Everyday life is the Way." Joshu asked, "Can it be studied?" Nansen replied, "If you try to study, you will be far away from it." Joshu asked, "If I do not study, how can I know it is the Way?" Nansen said, "The Way does not belong to the perception world, neither does it belong to the non-perception world. Cognition is a delusion and non-cognition is senseless. If you want to reach the true Way beyond doubt, place yourself in the same freedom as the sky. You name it neither good nor not-good."

This is not really a koan; it explains a central idea in Oriental philosophy, particularly in Zen Buddhism. Zen, after all, is finding the Way and walking the Way. The difficult part is that while the Way must be sought, the sought Way is not the true Way. The Way, Nansen explains, does not belong to the scholar who knows about it, nor to the ignoramus who lives it but does not know about it. It is never attained by seeking it relatively. The Way is absolute, beyond the relative world of comparison and explanation. It is life itself. The Way is universal, yet when one lives it, it is uniquely his own.