 |
| Tranh được thực hiện bởi Google AI (Vị ẩn sĩ giải đáp ba câu hỏi cho nhà vua) |
Ngày nọ, một vị vua nảy ra ý nghĩ rằng làm sao để:
- Thứ nhất: Biết được thời điểm thích hợp nhất để bắt đầu mọi việc.
- Thứ nhì: Biết rõ ai là những người quan trọng nên lắng nghe và ai là những người nên tránh xa.
- Thứ ba: Quan trọng hơn cả, luôn biết được đâu là việc quan trọng nhất cần phải làm trước.
Nếu có được ba điều ấy thì ngài sẽ chẳng bao giờ thất bại trong bất cứ công việc nào mà ngài muốn thực hiện.
Với suy nghĩ đó, nhà vua cho truyền lệnh khắp vương quốc rằng ngài sẽ ban thưởng trọng hậu cho bất cứ ai có thể chỉ cho ngài biết về ba điều trên.
Nhiều bậc thông thái đã đến gặp nhà vua, thế nhưng mỗi người lại đưa ra những câu trả lời khác nhau cho mỗi câu hỏi của ngài.
Trả lời câu hỏi thứ nhất, có người cho rằng, để biết thời điểm thích hợp cho mọi hành động thì phải lập ra trước một lịch trình cho từng ngày, tháng, năm và phải sống đúng theo lịch trình đó. Họ nói, chỉ có như vậy thì mọi việc mới có thể được thực hiện vào thời điểm thích hợp nhất.
Những người khác lại cho rằng, không thể quyết định trước thời điểm thích hợp cho mọi hành động; nhưng không để mình đắm chìm trong những trò tiêu khiển nhàn rỗi, người ta phải luôn quan tâm đến mọi việc đang diễn ra và sau đó làm những gì cần thiết nhất.
Rồi những người khác nữa lại nói rằng, dù nhà vua có chú ý đến đâu những gì đang diễn ra, thì một người cũng không thể quyết định chính xác thời điểm thích hợp cho mọi hành động, mà phải có một Hội Đồng gồm những nhà thông thái, những người sẽ giúp ông ấn định thời gian thích hợp cho mọi việc.
Tuy vậy, cũng có những ý kiến khác cho rằng, có những việc không thể chờ đợi để đưa ra bàn thảo tại Hội Đồng, mà cần phải quyết định ngay lập tức xem có nên thực hiện hay không. Song, để đưa ra quyết định như vậy, người ta buộc phải biết trước điều gì sắp xảy ra. Chỉ có các pháp sư mới biết được điều đó; vì vậy, để xác định thời điểm thích hợp cho mọi hành động, cần phải tham vấn với các pháp sư.
Các câu trả lời cho câu hỏi thứ hai cũng đa dạng không kém.
Một số người cho rằng những người mà nhà vua cần nhất chính là các cố vấn; những người khác lại nói đó là các tu sĩ; số khác cho rằng đó là các bác sĩ; trong khi một số người khác khẳng định các chiến binh mới là những người cần thiết nhất.
Đối với câu hỏi thứ ba, đâu là công việc quan trọng nhất, một số người trả lời rằng điều quan trọng nhất trên thế giới chính là khoa học. Những người khác cho rằng đó là khả năng tác chiến; còn một số khác nữa lại khẳng định đó là việc thực hành các nghi lễ tôn giáo.
Vì tất cả các câu trả lời đều khác nhau, nên nhà vua không đồng ý với bất kỳ câu trả lời nào và cũng chẳng trao phần thưởng cho ai cả. Tuy nhiên, vì vẫn mong tìm được lời giải đáp đúng đắn cho những câu hỏi của mình, ngài quyết định tìm đến một vị ẩn sĩ vốn nổi tiếng là người vô cùng thông thái.
Vị ẩn sĩ sống trong một khu rừng và chẳng bao giờ rời khỏi đó; ông cũng chỉ tiếp những người dân thường. Vì vậy, nhà vua khoác lên mình bộ y phục giản dị, xuống ngựa trước khi đặt chân đến nơi ở của vị ẩn sĩ, rồi để lại đội cận vệ phía sau và một mình đi tiếp.
Khi nhà vua tiến lại gần, vị ẩn sĩ đang đào đất trước túp lều của ông ta. Thấy nhà vua, ông chào ngài rồi lại tiếp tục công việc đào đất. Vị ẩn sĩ trông già yếu và mảnh khảnh; mỗi lần cắm chiếc xẻng xuống đất để chỉ xúc được một ít đất lên, rồi ông ta lại thở dốc.
Nhà vua tiến lại gần người ẩn sĩ và nói: "Thưa ngài ẩn sĩ thông thái, ta đến đây để nhờ ông giải đáp ba câu hỏi: Làm thế nào để ta biết cách làm điều đúng đắn vào đúng thời điểm? Ai là những người ta cần nhất, và do đó, ta nên dành sự quan tâm cho họ nhiều hơn những người khác? Và đâu là những công việc quan trọng nhất, cần ta ưu tiên giải quyết?"
Vị ẩn sĩ lắng nghe nhà vua nhưng chẳng đáp lời. Ông chỉ nhổ nước bọt vào lòng bàn tay, xoa xoa mấy cái cho bớt đau, rồi lại tiếp tục công việc đào đất.
"Ngài đã mệt rồi," nhà vua nói, "hãy để ta cầm chiếc xẻng và làm giúp ngài một lát."
"Cảm ơn ngài!" vị ẩn sĩ đáp, rồi trao chiếc xẻng cho nhà vua và ngồi bệt xuống đất.
Sau khi đào xong hai luống đất, nhà vua dừng tay và lặp lại các câu hỏi của mình. Vị ẩn sĩ vẫn không trả lời, ông đứng dậy, đưa tay lấy lại chiếc xẻng và nói:
"Bây giờ thì ông hãy nghỉ ngơi, để tôi làm thay một chút."
Nhưng nhà vua không đưa chiếc xẻng cho ông lão mà vẫn tiếp tục đào. Một giờ rồi lại một giờ nữa trôi qua. Mặt trời bắt đầu lặn sau những tán cây, nhà vua bèn cắm chiếc xẻng xuống đất rồi nói:
"Tôi tìm đến ông, một bậc hiền triết, để mong nhận được lời giải đáp cho những câu hỏi của tôi. Nếu ông không thể trả lời, xin hãy cứ nói thẳng để tôi còn trở về nhà."
"Có ai đó đang chạy đến kìa," vị ẩn sĩ nói, "hãy xem đó là ai trước đã."
Nhà vua quay lại và nhìn thấy một người đàn ông râu tóc bù xù đang chạy từ trong rừng ra. Người đó lấy hai tay ép chặt vào bụng, máu từ bên dưới bàn tay ông ta đang tuôn ra.
Khi đến gần nhà vua, ông ta ngã quỵ xuống đất, rên rỉ yếu ớt. Nhà vua cùng vị ẩn sĩ cởi bớt quần áo của người đàn ông đó ra thì thấy một vết thương lớn ở bụng. Nhà vua cố gắng rửa sạch vết thương, rồi dùng khăn tay của mình cùng một chiếc khăn của vị ẩn sĩ để băng bó lại. Thế nhưng máu vẫn không ngừng chảy; nhà vua phải liên tục tháo lớp băng đã thấm đẫm máu ra, giặt sạch, rồi lại băng bó vết thương lần nữa.
Cuối cùng, khi máu đã ngừng chảy, người đàn ông tỉnh lại và xin nước uống. Nhà vua mang nước mát đến cho ông ta. Lúc này mặt trời đã lặn, không khí trở nên mát mẻ hơn. Nhà vua cùng vị ẩn sĩ khiêng người bị thương vào trong túp lều rồi đặt ông ta nằm lên giường. Người đàn ông nhắm mắt lại, nằm im lặng; còn nhà vua, vì quá mệt mỏi sau quãng đường đi bộ đến nơi ở của vị ẩn sĩ, cùng với những công việc vừa làm, đã ngồi thụp xuống ngay ngưỡng cửa rồi thiếp đi lúc nào không hay. Ông ngủ say đến mức thiếp đi suốt cả đêm hè ngắn ngủi.
Khi tỉnh dậy vào sáng hôm sau, nhà vua phải mất một lúc lâu mới nhớ ra mình đang ở đâu, và người đàn ông râu rìa lạ mặt đang nằm trên giường, chăm chú nhìn ông bằng đôi mắt sáng rực kia là ai.
"Xin lỗi ngài!" người đàn ông râu xồm nói bằng một giọng yếu ớt, khi thấy nhà vua đã tỉnh dậy và đang nhìn mình.
"Ta không biết ông, và ông cũng chẳng có làm gì để ta phải tha thứ cho ông cả," nhà vua đáp.
"Ngài không biết tôi, nhưng tôi thì biết ngài. Tôi chính là kẻ thù đã thề sẽ trả thù ngài, bởi vì ngài đã hành quyết anh trai tôi và tịch thu tài sản của anh ấy. Khi biết ngài một mình đi gặp vị ẩn sĩ, tôi đã quyết định sẽ giết ngài trên đường ngài trở về. Thế nhưng, cả ngày trôi qua mà chẳng thấy ngài quay lại. Vì vậy, tôi rời khỏi chỗ phục kích để tìm ngài, rồi vô tình chạm mặt đội cận vệ của ngài; họ nhận ra tôi và đã làm tôi bị thương. Tôi thoát được họ, nhưng chắc hẳn sẽ mất máu đến chết nếu ngài không băng bó vết thương cho tôi. Tôi từng muốn giết ngài, vậy mà ngài lại cứu mạng tôi. Giờ đây, nếu tôi được sống tiếp, và nếu ngài cho phép, tôi nguyện làm nô bộc trung thành nhất của ngài, và sẽ bảo các con trai tôi cũng làm như vậy. Xin ngài hãy tha thứ cho tôi!"
Nhà vua vô cùng vui mừng vì đã giảng hòa được với kẻ thù một cách dễ dàng và biến người đó thành bạn hữu. Ngài không những tha thứ cho ông ta mà còn hứa sẽ cử gia nhân cùng ngự y của mình đến chăm sóc, đồng thời cam kết hoàn trả lại tài sản cho ông ta.
Sau khi từ biệt người bị thương, nhà vua bước ra hiên và tìm kiếm vị ẩn sĩ. Trước khi rời đi, ngài muốn một lần nữa hỏi xin câu trả lời cho những vấn đề mình đã nêu ra. Vị ẩn sĩ đang ở bên ngoài, quỳ gối gieo hạt trên những luống đất đã được đào từ hôm trước.
Nhà vua tiến lại gần vị ẩn sĩ và nói:
"Thưa nhà thông thái, lần cuối cùng, xin ông hãy trả lời những câu hỏi của ta."
"Ngài đã được trả lời rồi còn gì!" vị ẩn sĩ đáp, vẫn đang ngồi thu mình trên đôi chân gầy guộc, ngước nhìn nhà vua đang đứng trước mặt mình.
"Được trả lời thế nào? Ý ông là sao?" Nhà vua hỏi.
"Ông không thấy sao?" vị ẩn sĩ đáp. "Nếu hôm qua ông không thương xót sự yếu đuối của ta, không đào những luống đất đó giúp ta, mà cứ tiếp tục lên đường, thì hẳn ông đã bị gã kia tấn công, và lúc đó ông sẽ hối hận vì đã không ở lại với ta. Vậy nên, thời điểm quan trọng nhất chính là lúc ông đang đào những luống đất này; còn ta là người quan trọng nhất; và làm điều tốt cho ta chính là việc quan trọng nhất mà ông cần thực hiện.
Sau đó, khi gã kia chạy đến chỗ chúng ta, thì thời điểm quan trọng nhất lại là lúc ông chăm sóc cho hắn; bởi nếu ông không băng bó vết thương cho hắn, thì hắn đã chết mà chưa kịp giảng hòa với ông. Khi ấy, hắn chính là người quan trọng nhất, và những gì ông làm cho hắn là việc quan trọng nhất. Vậy hãy ghi nhớ điều này: chỉ có một thời điểm là quan trọng nhất, đó chính là Hiện Tại! Đấy là thời điểm quan trọng nhất vì đó là lúc duy nhất chúng ta thực sự có quyền năng hành động. Người quan trọng nhất chính là người đang ở ngay bên cạnh ta, bởi chẳng ai biết liệu mình có còn cơ hội gặp gỡ hay sinh hoạt với bất kỳ ai khác nữa hay không. Và công việc quan trọng nhất chính là làm điều tốt cho người đó, bởi suy cho cùng, con người được sinh ra trong cuộc đời này chỉ vì mục đích duy nhất ấy mà thôi!"
Bùi Phạm Thành
Nguyên tác:
Three Questions
by Leo Tolstoy
No comments:
Post a Comment