Truyện Ngụ Ngôn: Người Nông Dân và Con Chim Họa Mi

Chuyện rằng người nông dân kia,

Nghe Hoạ Mi hót mải mê đêm hè.

Anh ta trở nên đam mê,

Quyết làm bẫy bắt chim về nhà nuôi.

Bị bắt, Hoạ Mi ngỏ lời:

“Hoạ Mi không hót ở nơi giam cầm.”

Người rằng: “Không hót ta ăn

Thịt chim, bánh nướng, nghe rằng rất ngon.”

Hoạ Mi cất tiếng nỉ non:

“Ta có ba chuyện tuyệt hơn mạng này.

Tha mạng, ta sẽ nói ngay

Ba điều hữu ích đời này, mai sau.”

Người bèn thả chim ra mau,

Cành cao bay đậu, nói câu răn đời:

“Thứ nhất: Không nên nghe lời

Hứa nhăng, hứa cuội của người bị giam.

Thứ nhì: Hãy bớt lòng tham

Giữ điều mình có, chớ ham chi nhiều.

Thứ ba: Hãy nhớ một điều,

Tiếc của đã mất thêm nhiều buồn thôi.”

Nói xong, bay vút lên trời,

Để lại trần thế một bài ngụ ngôn.

Bùi Phạm Thành

(Ngày 9 tháng 11 năm 2025)

---

The Labourer and the Nightingale

By Aesop

A Labourer lay listening to a Nightingale’s song throughout the summer night. So pleased was he with it that the next night he set a trap for it and captured it. “Now that I have caught thee,” he cried, “thou shalt always sing to me.”

“We Nightingales never sing in a cage.” said the bird.

“Then I’ll eat thee.” said the Labourer. “I have always heard people say that a nightingale on toast is a dainty morsel.”

“Nay, kill me not,” said the Nightingale; “but let me free, and I’ll tell thee three things far better worth than my poor body.” 

The Labourer let him loose, and he flew up to a branch of a tree and said:

“Never believe a captive’s promise; that’s one thing. Then again: Keep what you have. And the third piece of advice is: Sorrow not over what is lost forever.” Then the song-bird flew away.

---

Người Nông Dân và Con Chim Họa Mi

Một người Nông Dân nằm nghe chim Họa Mi hót suốt đêm hè. Anh ta quá hài lòng với tiếng hót đến nỗi đêm hôm sau anh ta đặt bẫy và bắt nó. "Giờ ta đã bắt được ngươi rồi," anh ta nói, "ngươi sẽ luôn hót cho ta nghe."

"Chúng ta, loài chim Họa Mi, không bao giờ hót trong lồng." con chim nói.

"Vậy thì ta sẽ ăn thịt ngươi." Người Nông Dân nói. "Ta vẫn thường nghe nói rằng thịt chim họa mi nướng ăn với bánh mì là một món ngon."

"Không, đừng giết ta," chim Họa Mi nói; "hãy thả ta ra, và ta sẽ nói cho ngươi nghe ba điều còn quý giá hơn cả thân xác tội nghiệp của ta."

Người Nông Dân thả chim ra, và nó bay lên một cành cây rồi nói:

"Thứ nhất: Đừng bao giờ tin vào lời hứa của kẻ bị bắt,

Thứ nhì: Hãy giữ lấy những gì đang có. 

Và thứ ba là: Đừng buồn phiền vì những gì đã mất mãi mãi." 

Rồi chim Họa Mi bay đi.